Alkohol coraz częściej staje się tematem debaty publicznej – nie tylko w kontekście regulacji, ale także odpowiedzialności handlu. Podczas konferencji prasowej Polskiej Organizacji Przemysłu i Handlu Naftowego (POPiHN) branża paliwowa zaprezentowała koncepcję sprzedaży bezwitrynowej alkoholu, czyli rozwiązanie, które ma ograniczać zakupy impulsywne, chronić dzieci i wspierać osoby próbujące ograniczyć picie.
To propozycja zmiany środowiska zakupowego, a nie zakazu sprzedaży. Alkohol pozostaje dostępny dla dorosłych, ale przestaje dominować wizualnie w przestrzeni sklepu.
Mniej bodźców, bardziej świadome decyzje
Eksperci od lat wskazują, że widoczność alkoholu wpływa na zachowania konsumentów. Badania z Wielkiej Brytanii pokazują, że ekspozycja alkoholu w strefach kas czy głównych alejkach może zwiększać sprzedaż nawet o kilkadziesiąt procent.
Z kolei dane z Nowej Zelandii dowodzą, że dzieci niemal zawsze mają kontakt wzrokowy z alkoholem podczas wizyt w sklepach.
To właśnie impuls i nadmiar bodźców stały się punktem wyjścia do zaproponowania nowego modelu sprzedaży.
Sprawdzony przykład: Estonia
W 2019 roku Estonia wprowadziła częściowe ograniczenia ekspozycji alkoholu. Efekty pojawiły się szybciej, niż zakładano:
- znacząco spadły zakupy impulsywne,
- niemal o połowę zmniejszył się kontakt wzrokowy klientów z alkoholem,
- skrócił się czas spędzany przy półkach z trunkami.
To pokazuje, że zmiana ekspozycji może realnie wpływać na zachowania, bez konieczności wprowadzania zakazów.
„Zmieniamy standard, nie dostępność”
Sprzedaż bezwitrynowa to model, w którym alkohol znika z bezpośredniego pola widzenia klienta. Nie jest eksponowany na otwartych półkach ani w strefach kas, lecz oddzielony od przestrzeni sklepu w sposób, który ogranicza bodźce wizualne, zachowując legalny dostęp dla dorosłych konsumentów. Zmienia się sposób prezentacji, ale nie liczba punktów sprzedaży ani system koncesyjny.
– podkreśla Leszek Wiwała, Prezes-Dyrektor Generalny Polskiej Organizacji Przemysłu i Handlu Naftowego (POPiHN).
Branża paliwowa zaznacza, że propozycja ma charakter systemowy i powinna dotyczyć całego handlu detalicznego.
Fakty kontra stereotypy: gdzie Polacy kupują alkohol?
Dane nie pozostawiają złudzeń:
- blisko 80% zakupów alkoholu odbywa się w dyskontach i supermarketach,
- tylko 6% na stacjach paliw.
Stacje stanowią niewielką część rynku, ale – jak podkreślają ich przedstawiciele – są miejscem codziennych, spontanicznych zakupów, dlatego standardy odpowiedzialnej sprzedaży mają tu szczególne znaczenie.
Zdrowie publiczne i codzienne wybory
Lekarze i terapeuci zwracają uwagę, że stała ekspozycja alkoholu działa jak wyzwalacz, zwłaszcza dla osób w trakcie lub po terapii uzależnień. Alkohol nie jest produktem neutralnym – wpływa na zdrowie fizyczne, psychiczne i funkcjonowanie społeczne.
Zmiana sposobu prezentacji alkoholu może więc wspierać codzienne, drobne decyzje, które w skali społeczeństwa mają ogromne znaczenie.
Konsument w centrum, nie produkt
Organizacje konsumenckie podkreślają, że dzisiejsza ekspozycja alkoholu często sugeruje jego „zwyczajność” i powszechność. Kolorowe etykiety, centralne półki i strefy kasowe wysyłają jasny komunikat – to produkt codzienny.
Sprzedaż bezwitrynowa ma ten przekaz osłabić, pozostawiając wybór, ale bez presji impulsu.
Stacje paliw: handel codzienności
Dla wielu miejscowości stacje paliw pełnią dziś funkcję lokalnych sklepów convenience – z żywnością, lekami i produktami pierwszej potrzeby. Dlatego, jak podkreślają ich przedstawiciele, odpowiedzialność społeczna musi iść w parze z wygodą klientów.
Zaufanie i transparentność kluczem do zmian
Sieci paliwowe testujące rozwiązanie podkreślają, że kluczowa jest komunikacja z klientami – wyjaśnienie, po co wprowadzana jest nowa ekspozycja i jakie cele ma realizować.
To nie zakaz, lecz zmiana standardu, która ma sens tylko wtedy, gdy będzie spójna i powszechna.
Nie jedno narzędzie, lecz cały system
Eksperci ds. regulacji zwracają uwagę, że polityka alkoholowa działa najlepiej jako pakiet rozwiązań. Skupienie się na jednym kanale sprzedaży nie przynosi efektów, jeśli alkohol jest łatwo dostępny tuż obok.
Sprzedaż bezwitrynowa to jeden z elementów większej układanki – obok edukacji, egzekwowania prawa i odpowiedzialności sprzedawców.
Branża paliwowa: jesteśmy handlem i bierzemy odpowiedzialność
Przedstawiciele sektora podkreślają, że w perspektywie najbliższych lat stacje paliw coraz bardziej będą pełnić rolę sklepów.
To właśnie dlatego chcą aktywnie uczestniczyć w debacie o standardach sprzedaży i zdrowiu publicznym.
POPiHN
Loading ...