Sprężone powietrze to jedno z najdroższych mediów w zakładzie, bo do jego wytworzenia zużywa się dużo prądu, a znaczna część tej energii zamienia się w ciepło. Najwięcej da się zaoszczędzić na szczelnej instalacji, właściwym ciśnieniu i sprężarce dopasowanej do rzeczywistego poboru powietrza. Gdy powietrze jest potrzebne przez całą zmianę, zwykle lepiej sprawdza się sprężarka śrubowa niż tłokowa.
Dlaczego sprężone powietrze tyle kosztuje?
Silnik sprężarki pracuje przez wiele godzin dziennie, często także wtedy, gdy nikt z powietrza nie korzysta. W rachunku za prąd tego nie widać osobno, dlatego koszt sprężonego powietrza łatwo przeoczyć. Tymczasem w zakładach, w których powietrze zasila maszyny, siłowniki i narzędzia przez całą zmianę, sprężarkownia bywa jednym z większych odbiorców energii.
Drugi powód to ciepło. Przy sprężaniu temperatura powietrza rośnie, a to ciepło zwykle trafia na zewnątrz razem z powietrzem chłodzącym. Część zakładów odzyskuje je do ogrzewania hali albo wody, ale wymaga to zaplanowania instalacji.
Gdzie najczęściej ucieka energia?
Pierwsze miejsce to nieszczelności. Syczące złączki, zużyte przewody i nieszczelne szybkozłącza tracą powietrze także w nocy i w weekendy, jeśli sprężarka nie jest wyłączana. W wielu instalacjach straty z wycieków szacuje się na kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt procent wytworzonego powietrza. Przegląd instalacji z detektorem ultradźwiękowym albo choćby obejście hali po zakończeniu zmiany pozwala wyłapać największe wycieki.
Drugie miejsce to zbyt wysokie ciśnienie. Jeśli maszyny potrzebują 6 bar, a sprężarka utrzymuje 8 bar, część energii idzie na zapas, z którego nikt nie korzysta. Warto sprawdzić, jakiego ciśnienia wymagają odbiorniki, i ustawić sprężarkę z niewielkim zapasem na spadki w instalacji.
Trzecie to praca bez obciążenia. Sprężarka, która często przechodzi w bieg jałowy, nadal pobiera prąd, choć powietrza nie spręża.
Kiedy sprawdza się sprężarka śrubowa?
Wtedy, gdy powietrze jest potrzebne przez całą zmianę albo przez całą dobę. Sprężarki śrubowe są przystosowane do pracy ciągłej, dają równy strumień powietrza bez pulsacji i pracują ciszej, więc mogą stać bliżej stanowisk pracy, z zachowaniem zasad BHP. Sprężarki tłokowe dobrze radzą sobie przy pracy z przerwami, na przykład w małym warsztacie.
Przy zmiennym poborze powietrza w ciągu dnia warto rozważyć model z falownikiem. Falownik dopasowuje obroty silnika do aktualnego zużycia, więc sprężarka nie pracuje na pełnych obrotach wtedy, gdy zakład potrzebuje mniej powietrza.
Jak dobrać sprężarkę, żeby nie przepłacać za prąd?
Zacznij od policzenia, ile powietrza zużywają maszyny pracujące jednocześnie. Dane podaje producent każdej maszyny w litrach na minutę. Do sumy dodaj zapas na nieszczelności i rozbudowę, zwykle 20–30%. Wynik porównuj z wydajnością sprężarki na tłoczeniu, a nie na ssaniu.
Potem zdecyduj o wykonaniu. Sprężarka wolnostojąca pasuje tam, gdzie zakład ma już zbiornik i osuszacz. Wersja na zbiorniku to gotowy zestaw do podłączenia. Wykonanie COMBO ma na jednej ramie sprężarkę, zbiornik, osuszacz i filtry. Na przykład Walter SKTG 7,5 kW COMBO daje do 1,15 m³/min przy 8 bar, a model 11 kW do 1,65 m³/min.
Jeśli trudno to policzyć samodzielnie, dostawcy sprężarek przygotowują kalkulację zużycia energii dla konkretnego zakładu. Warto o nią poprosić przed zakupem, bo przez lata pracy koszt prądu zwykle przewyższa cenę samego urządzenia.
![]()
